ქართულირედაქტირება

არსებითი სახელირედაქტირება

ბრუნვა მხოლობითი მრავლობითი
სახელობითი სამთავრო სამთავროები სამთავრონი
მოთხრობითი სამთავრომ სამთავროებმა სამთავროთ(ა)
მიცემითი სამთავროს(ა) სამთავროებს(ა) სამთავროთ(ა)
ნათესაობითი სამთავროს(ი) სამთავროების(ა) სამთავროთ(ა)
მოქმედებითი სამთავროთი სამთავროებით(ა)
ვითარებითი სამთავროდ(ა) სამთავროებად(ა)
წოდებითი სამთავროვ სამთავროებო სამთავრონო

დამარცვლა:

სამ·თავ·რო; მრ. რ. სამ·თავ·რო··ბი

წარმოთქმა:

ფონეტიკური ტრანსლიტერაცია IPA: [sɑmtʰɑvrɔ]
აუდიო მაგალითი: სამთავრო ?

მნიშვნელობა:

[1] მონარქიული სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნი, რომლის სათავეში დგას მთავარი. საქართველოში ეწოდებოდა მთავრის საგამგებლო ტერიტორიას.
[2] ვისიმე ან რისამე სამფლობელო, სამყოფელი, საბატონო, სამკვიდრებელი.

ეტიმოლოგია:

[მნიშვ. 1, 2] მიღებულია სახელის ფუძის მაწარმოებელი თავსართის „სა-“, არსებით სახელ „მთავარი“-ის შეკვეცილი ფუძისა (-მთავრ-) და ბოლოსართის „-ო“ შეერთებით

მაგალითები:

[მნიშვ. 1] გერმანიაში ე. წ. ტერიტორიული სამთავროები არსებობდნენ გერმანიის იმპერიის შექმნამდე (1871) („ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია“).
[მნიშვ. 2] არჩვებ-ჯიხვების მაღალ სამთავროს, წმინდა მამებსა გამოუქვაბავთ კლდეში სახლები (აკაკი წერეთელი).

წყაროები და რესურსები:

[მნიშვ. 1]   იხილეთ ქართული ვიკიპედიის სტატია „სამთავრო
[მნიშვ. 1, 2]   ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი, ტომი 6, თბილისი, 1960 წელი.
[მნიშვ. 1, 2] „სამთავრო“ ქართული ენის განმარტებით ონლაინ-ლექსიკონში
[მნიშვ. 1, 2] შოშიაშვილი ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, გვ. 10, თბ., 1985 წელი.

თარგმანებირედაქტირება

ზედსართავი სახელირედაქტირება

ბრუნვა მხოლობითი მრავლობითი
სახელობითი სამთავრო სამთავროები სამთავრონი
მოთხრობითი სამთავრომ სამთავროებმა სამთავროთ(ა)
მიცემითი სამთავროს(ა) სამთავროებს(ა) სამთავროთ(ა)
ნათესაობითი სამთავროს(ი) სამთავროების(ა) სამთავროთ(ა)
მოქმედებითი სამთავროთი სამთავროებით(ა)
ვითარებითი სამთავროდ(ა) სამთავროებად(ა)
წოდებითი სამთავროვ სამთავროებო სამთავრონო

დამარცვლა:

სამ·თავ·რო; მრ. რ. სამ·თავ·რო··ბი

წარმოთქმა:

ფონეტიკური ტრანსლიტერაცია IPA: [sɑmtʰɑvrɔ]
აუდიო მაგალითი: სამთავრო ?

მნიშვნელობა:

[1] იგივეა, რაც მთავარი

ეტიმოლოგია:

[მნიშვ. 1] მიღებულია სახელის ფუძის მაწარმოებელი თავსართის „სა-“, ზედსართავ სახელ „მთავარი“-ის შეკვეცილი ფუძისა (-მთავრ-) და ბოლოსართის „-ო“ შეერთებით

მაგალითები:

[მნიშვ. 1] ქართველებისათვის „დედა“ მარტო მშობელი არ არის, ქართველი ღვიძლს ენასაც „დედა-ენას“ ეძახის... სამთავრო აზრს – „დედა-აზრს“ (ილია ჭავჭავაძე).

წყაროები და რესურსები:

[მნიშვ. 1]   ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი, ტომი 6, თბილისი, 1960 წელი.
[მნიშვ. 1] „სამთავრო“ ქართული ენის განმარტებით ონლაინ-ლექსიკონში