ქართულირედაქტირება

ხელი¹რედაქტირება

ეტიმოლოგიარედაქტირება

ძველი ქართული სიტყვიდან „ჴელი“, რომელიც თავის მხრივ წინარექართველური აღდგენილი სიტყვიდან *qel- მომდინარეობს. ენათესავება მეგრული სიტყვა „ხე“, ლაზური „ხე“ და სვანური „ჴალ“

წაკითხვარედაქტირება

მნიშვნელობარედაქტირება

ბრუნვა მხოლობითი მრავლობითი
სახელობითი ხელი ხელები ხელნი
მოთხრობითი ხელმა ხელებმა ხელთ(ა)
მიცემითი ხელს(ა) ხელებს(ა) ხელთ(ა)
ნათესაობითი ხელის(ა) ხელების(ა) ხელთ(ა)
მოქმედებითი ხელით(ა) ხელებით(ა)
ვითარებითი ხელად(ა) ხელებად(ა)
წოდებითი ხელო ხელებო ხელნო
ყველა სხვა ფორმა იხ. ფორმაწარმოების გვერდზე
არსებითი სახელირედაქტირება

ხელ-ის(ა), მრ. რ. ხელები, ხელნი

  1. ადამიანის ორგანო, ზედა კიდური
    ხელი მოხვია. ხელი ხელში გაუყარა. ხელი მაღლა ასწია.
    მსგავსი მნიშვნელობის სიტყვები: მკლავი
    ანტონიმები: ფეხი
    ალერსობითი ფორმები: ხელუკა
    უფრო ზოგადი ცნებები: კიდური, ორგანო
  2. ამ ორგანოს ნაწილი მაჯიდან თითების ბოლომდე
    ხელი მოჰკიდა. ხელებს იფშვნეტდა.
    სინონიმები: მტევანი
    ანტონიმები: ფეხი
    ალერსობითი ფორმები: ხელუკა
    უფრო ზოგადი ცნებები: კიდური, ორგანო
  3. რაიმე საგნის ის ნაწილი, რომელზედაც შეიძლება ხელის [2] მოკიდება, სახელური
    დოქის ხელი. კალათის ხელი.
    სინონიმები: სახელური, ყური
  4. ერთად სახმარი ნივთების სრული ნაკრები, კომპლექტი
    ერთი ხელი ლოგინი. თითო ხელი ტანსაცმელი წაიღეს თან.
    სინონიმები: ნაკრები, კომპლექტი
  5. ზოგიერთი თამაშის (ჭადრაკის, ბანქოს და სხვ.) ერთი პარტია
    ერთი ხელი ნარდი ნარდი ითამაშეს.
    სინონიმები: ჯერობა, პარტია, თალია
    მსგავსი მნიშვნელობის სიტყვები: ტაიმი, სეტი, რაუნდი
  6. ასოთა გამოყვანის, წერის თავისებურება
    ლამაზი ხელი აქვს. გაკრული ხელით ნაწერი.
    სინონიმები: ხელწერა, ხელნაწერი, ნაწერი, კალიგრაფია
  7. საქმის გამკეთებელი, მომუშავე, მოსაქმე
    მზრუნველი ხელი. ვენახს ბევრი მომვლელი ხელი სჭირდება.
    სინონიმები: მუშახელი
  8. რაიმეს გაკეთების, მოვლის უნარი
    ნამუშევარს მისი ხელი ეტყობა. მიწის ხელი არ იცის.

წარმოებული ლექსიკარედაქტირება

წარმოებული სიტყვები:

ნახელავი, სახელმძღვანელო სახელო, სახელური, სახელოსნო, უხელო, ხელად, ხელაღებული, ხელაპყრობილი, ხელახალი, ხელახლა, ხელბანდი, ხელბარგი, ხელბურთი, ხელგოდორი, ხელეჩო, ხელთათმანი, ხელმეორე, ხელმძღვანელი, ხელმძღვანელობა, ხელმოწერა, ხელმოწერილი, ხელნაკეთი, ხელნაწერი, ხელობა, ხელოვნება, ხელოვნური, ხელოსანი, ხელოსნური, ხელ-ფეხი, ხელწერა, ხელწერილი, ხელჯოხი

შესიტყვებები:

გაკრული ხელი, ერთი ხელის მოსმით

იდიომები:

თავზე ხელს აიღებს, ხელის გულზე, მისი ხელი ატყვია, ხელის მოცარვა, ხელი მოეცარება, ხელის დადება, ხელს დაადებს, ხელს მოუმართავს, ხელის დაფარება, ხელს დააფარებს, ხელები ექავება, ხელს ამართავს, ხელს აიღებს, ხელს გაიკრავს, ხელს გამოჰკრავს, ხელს გაისვრის, ხელის გასვრა, ხელი არ აუკანკანდება, ერთი ხელის მოსმით, გულზე ხელს დაიკრეფს

ანდაზები:

ხელი ხელს ბანს

თარგმანებირედაქტირება

წყაროები და რესურსებირედაქტირება

[მნიშვ. 1]   იხილეთ ქართული ვიკიპედიის სტატია „ხელი
[მნიშვ. 1–8]   ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი, ტომი 8, თბილისი, 1964 წელი.
[მნიშვ. 1–8] „ხელი“ ქართული ენის განმარტებით ონლაინ-ლექსიკონში


ხელი²რედაქტირება

ეტიმოლოგიარედაქტირება

ძველი ქართული სიტყვიდან ხელი“.

წაკითხვარედაქტირება

მნიშვნელობარედაქტირება

არსებითი სახელირედაქტირება
ბრუნვა მხოლობითი მრავლობითი
სახელობითი ხელი ხელები ხელნი
მოთხრობითი ხელმა ხელებმა ხელთ(ა)
მიცემითი ხელს(ა) ხელებს(ა) ხელთ(ა)
ნათესაობითი ხელის(ა) ხელების(ა) ხელთ(ა)
მოქმედებითი ხელით(ა) ხელებით(ა)
ვითარებითი ხელად(ა) ხელებად(ა)
წოდებითი ხელო ხელებო ხელნო
ყველა სხვა ფორმა იხ. ფორმაწარმოების გვერდზე

ხელ-ის(ა), მრ. რ. ხელები, ხელნი

  1. მოძველებული: გიჟი, გადარეული
    ხელივით გაიჭრა ველად.
    სინონიმები: გიჟი, შმაგი, გადარეული
    მსგავსი მნიშვნელობის სიტყვები: სულელი

წარმოებული ლექსიკარედაქტირება

წარმოებული სიტყვები:

ახელებს, გაახელებს, გახელებული

თარგმანებირედაქტირება

წყაროები და რესურსებირედაქტირება

  ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი, ტომი 8, თბილისი, 1964 წელი.
„ხელი“ ქართული ენის განმარტებით ონლაინ-ლექსიკონში
მოძიებულია „https://ka.wiktionary.org/w/index.php?title=ხელი&oldid=101566“-დან